  ARDENY - lesisty masyw gorski polozony  w  poludniowej  Belgii, czesciowo
                          '       ~            ~                     '     
                                    '                               ,      
w Luksemburgu i w polnocnej Francji. Teren walk w 1940 i 1944 roku, miejsce
                   '~                                                      
                                                                           
niemieckiego kontrataku w dniach  16 XII 1944 - 31 I 1945, majacego na celu
                                                                           
                                                              ,            
odciecie i zniszczenie armii alianckich w Belgii  i  Holandii ( 1-sza Armia
                                                                           
    ,                                                                      
Amerykanska, 1-sza Armia Kanadyjska i 2-ga Armia Brytyjska)  oraz przejecie
       '                                                                   
                                                                       ,   
kontroli nad Antwerpia. Pomyslny przebieg tej  operacji  zniweczylby  plany
                            '                                    ~         
                     ,                                                     
Sprzymierzonych  na  rok  1945 ,  i  zmusilby  ich  do  odlozenia  ofensywy
                                          ~               ~                
                                                            '              
strategicznej  na  Niemcy,  pozwalajac  Wehrmachtowi  skoncentrowac  glowne
                                                                  '   ~'   
                                  ,                                        
wysilki  na  Wschodzie.   Plan  niemiecki  przewidywal  przelamanie  frontu
    ~                                                ~      ~              
                                                                           
alianckiego w Ardenach, przekroczenie Mozy i atak w kierunku Antwerpii.    
                                                                           
                                                                           
  Dowodztwo alianckie,przygotowujac sie do wznowienia operacji ofensywnych,
     '                                                                     
                                 ,                                         
zupelnie  zaniedbalo  mozliwosc  niemieckiego  ataku, szczegolnie  w trudno
    ~             ~          ''                             '              
                        '                                                  
dostepnym terenie pokrytych sniegiem Ardenow, gdzie na 120km odcinku frontu
                            '             '                                
    ,                                                                      
znajdowaly  sie  tylko cztery dywizje  1-szej Armii Amerykanskiej.  Niemcy,
        ~                                                  '               
              ,                                                            
wykorzystujac warunki pogodowe  (sniezyca) skrycie zebrali sily  i uderzyli
                                 '                           ~             
           ,                         '                                     
w kierunku Mozy. 17 XII  oddzialy niemieckie  spotkaly sie z twardym oporem
                               ~                    ~                      
                                                                           
101-szej  amerykanskiej  dywizji  powietrznodesantowej  pod  Bastogne i nie
                 '                                                         
                                                                           
udalo im sie zajac tego waznego wezla drogowego.  Proby poszerzenia wylomu,
   ~             '                 ~                '                 ~    
           ,    ,         '      ,                                         
ze wzgledu na szybki przerzut rezerw alianckich na zagrozony kierunek  oraz
                                                                           
       ,                                                '                  
ich  zacietej  walki, nie powiodly sie.  24 XII, po poprawieniu sie pogody,
                                ~                                          
         ,                          ,                             ,        
USAF  i  RAF  rozpoczely systematyczne bombardowanie kolmn zaopatrzeniowych
                      ~                                                    
                     ,                                                     
Wehrmachtu.  W dniach  27-28 XII, po posunieciu sie o ok. 80km na froncie o
                                                                           
                                           ,                               
szerokosci 100km Niemcy zostali zatrzymani.Przez pewien czas trwaly jeszcze
       '                                                         ~         
                                                                           
proby zdobycia okrazonego Bastogne.  W rezultacie ofensywy Armii Czerwonej,
  '                                                                        
                  ,'                                                       
przyspieszonej na prosby Aliantow, Niemcy byli zmuszeni wycofac  na  wschod
                     '         '                              '          ' 
                                                                           
6-ta Armie Pancerna SS.  7 I 1945, po podciagnieciu rezerw, armie alianckie
                                                                           
   ,     ,        ,                        ,   ,                           
przeszly  do  kontrofensywy i wykorzystujac  oslabienie sil niemieckich, do
      ~                                        ~          ~                
                                         ,                                 
31 I zdolaly odtworzyc linie frontu z pierwszej polowy grudnia.            
        ~ ~          '                            ~                        
                           ,                                               
  W trakcie walk w Ardenach Niemcy stracili 120 000 ludzi (70 000 zabitych,
                                                                           
                                                                           
rannych lub zaginionych oraz 50 000 wzietych do niewoli),  600 czolgow oraz
                                                                  ~ '      
                                       ,                                   
wiele pojazdow. Straty Alianckie: 76000 ludzi oraz powazne ilosci sprzetu i
            '                                                 '            
                                                       '              ,    
zaopatrzenia.                                                              
                                                                           
                                                                           
  Kontratak niemiecki, choc spowodowal  powazne straty u Aliantow i opoznil
                          '          ~                         '      ''  ~
                                            '                              
ich ofensywe na Niemcy, byl fiaskiem pod wzgledem strategicznym.           
                          ~                                                
           ,                                 ,                             
